Sosyal medyada ürün keşfetmek kolaylaştıkça sahte mağaza, kopya hesap ve ödeme tuzağı riski de arttı. Dolandırıcılık her zaman kötü tasarlanmış bir sayfayla gelmez; gerçek bir işletmenin adı, görselleri ve yorumları kopyalanabilir. Bu nedenle güvenlik, tek bir işarete değil satıcı, fiyat, ödeme ve teslimat bilgilerinin birlikte doğrulanmasına dayanır.

Emniyet Genel Müdürlüğü, özellikle piyasa değerinin çok altında sunulan elektronik ürünler ve benzeri ilanlar konusunda dikkatli olunmasını öneriyor. Düşük fiyat tek başına suç kanıtı değildir; ancak acele baskısı, yalnız havale isteme ve açık işletme bilgisi vermeme ile birleştiğinde güçlü bir risk işareti oluşturur.

Satıcı ve ilan kontrolü

Hesabın açılış tarihi, eski paylaşımların tutarlılığı, kullanıcı adı değişiklikleri ve yorumların niteliği incelenmelidir. Yüzlerce benzer övgü, aynı cümlelerin tekrarı veya yorumların kapalı olması güven kanıtı değildir. İşletme adı arama motorunda, ticaret sicili ve varsa marka sitesinde karşılaştırılabilir. Profildeki telefon ve adresin başka hesaplarda kullanılıp kullanılmadığına bakılabilir.

Ürün görseli tersine görsel aramayla kontrol edildiğinde farklı mağazalardan kopyalandığı anlaşılabilir. Satıcıdan ürünü o güne özgü basit bir notla veya farklı açıdan görüntülemesi istenebilir; ancak bu da tek başına yeterli değildir. Açıklamadaki model, renk, garanti, iade ve teslim bilgileri birbiriyle uyumlu olmalıdır. “Son iki dakika”, “hemen kapora” veya “şimdi ödemezsen iptal” baskısı karar vermeyi bozmak için kullanılabilir.

Yasal işletme bilgisi, ön bilgilendirme, mesafeli satış koşulları, teslim süresi ve iade yöntemi okunmadan ödeme yapılmamalıdır. Sadece mesajlaşma uygulamasındaki yazışmaya dayanmak yerine sipariş kaydının oluştuğu, güvenli bağlantıya sahip bilinen ödeme altyapıları tercih edilmelidir. Satıcının gönderdiği bağlantının alan adı harf harf kontrol edilmelidir; tanınmış sitenin adına eklenen küçük bir harf veya farklı uzantı sahte sayfaya yönlendirebilir.

Ödeme ve mağduriyet halinde yapılacaklar

Kart numarası, son kullanma tarihi, güvenlik kodu, mobil bankacılık şifresi ve tek kullanımlık doğrulama kodu mesajla gönderilmemelidir. Banka veya ödeme kuruluşu çalışanı olduğunu söyleyen kişi de bu bilgileri istememelidir. Ortak Wi-Fi üzerinden ödeme yapmak yerine güvenilir bağlantı kullanılmalı; telefon ve tarayıcı güncel tutulmalıdır. Sanal kart ve düşük limit, olası zararı sınırlamaya yardımcı olabilir ama sahte işlemi meşru hâle getirmez.

Kişisel hesaba havale istenmesi, açıklama yazılmamasının söylenmesi veya paranın farklı kişilere bölünmesi ciddi uyarıdır. Kapıda ödeme de kutu içeriğini görmeden ödeme yapılıyorsa mutlak güvence değildir. Kargo takip numarası, gerçek kargo şirketinin resmî sitesinden kontrol edilmeli; mesajla gelen kısaltılmış bağlantıya basılmamalıdır.

Şüpheli ödeme yapıldıysa vakit kaybetmeden banka veya ödeme kuruluşuyla iletişime geçilmeli, kart gerekiyorsa kapatılmalı ve işlem itirazı seçenekleri sorulmalıdır. İlanın ekran görüntüsü, hesap adresi, yazışmalar, dekont, telefon numarası, kargo bilgisi ve bağlantılar silinmeden saklanmalıdır. En yakın emniyet birimi veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru yapılabilir. Platforma bildirim yapmak önemlidir ancak resmî başvurunun yerine geçmez.

Şüpheli bağlantıya şifre girildiyse aynı şifre kullanılan diğer hesaplar da benzersiz parolalarla değiştirilmeli ve iki aşamalı doğrulama açılmalıdır. Cihazda bilinmeyen uygulama kurulduysa bağlantı kesilmeli, uygulamanın izinleri gözden geçirilmeli ve gerekiyorsa teknik destek alınmalıdır. Bankacılık uygulaması için uzaktan erişim izni verilmişse banka özellikle bilgilendirilmelidir.

Güvenli alışverişin kısa özeti şudur: Satıcıyı bağımsız kaynaktan doğrula, piyasa dışı fiyata temkinli yaklaş, alan adını kontrol et, kişisel doğrulama kodunu paylaşma, belgeyi sakla ve acele baskısına teslim olma. Bu kontroller birkaç dakika sürer; kaybedilen parayı ve kişisel veriyi geri almaktan çok daha kolaydır.

Resmî kaynak: Emniyet Genel Müdürlüğünün sosyal medya dolandırıcılığı uyarıları ve Ticaret Bakanlığının mesafeli satış/tüketici bilgilendirmeleri.