Elektrik kesintisi kısa sürdüğünde yalnız aydınlatma sorunu gibi görünür; ancak uzadığında ısınma, iletişim, buzdolabı, su pompası ve sağlık cihazlarını da etkileyebilir. Derecik’te yerleşimler arası mesafe ve zorlu hava koşulları düşünüldüğünde, evin kesintiye hazırlığı birkaç mum bulundurmaktan daha kapsamlı olmalıdır. Güvenli plan; ışık, telefon, gıda, ilaç ve ısınma ihtiyaçlarını önceden düzenlemeyi amaçlar.

Kesinti başladığında önce yalnız kendi evinizde mi yoksa çevrede de mi elektrik olmadığını kontrol etmek gerekir. Sigorta panosuna müdahale etmeden önce yanık kokusu, kıvılcım veya duman olup olmadığına bakılmalıdır. Böyle bir belirti varsa panoya dokunmadan güvenli alana çıkılmalı ve acil durum için 112 aranmalıdır. Genel kesintilerde dağıtım şirketinin resmî arıza kanalı kullanılmalı; sosyal medyadaki doğrulanmamış açıklamalara güvenilmemelidir.

Evde bulunması yararlı malzemeler

Her aile bireyinin kolayca ulaşabileceği en az bir el feneri bulunmalıdır. Piller cihaz dışında veya üretici önerisine göre saklanmalı ve belirli aralıklarla kontrol edilmelidir. Mum, devrilme ve yangın riski nedeniyle temel aydınlatma seçeneği olmamalıdır. Şarjlı acil aydınlatma cihazları kullanılacaksa sürekli prizde bırakmanın pil ömrüne etkisi üretici talimatından kontrol edilmelidir.

Telefonlar için dolu bir taşınabilir güç kaynağı ve uygun kablo hazırlanabilir. Gereksiz ekran parlaklığı, video ve uygulamalar kapatılarak pil korunabilir. Şebeke yoğun olduğunda kısa mesaj aramadan daha kolay ulaşabilir. Aile dışından bir irtibat kişisi belirlemek, farklı yerlerde bulunan aile üyelerinin aynı kişiye durum bildirmesini sağlar. Acil numaralar telefonun yanında kâğıt üzerinde de tutulabilir.

Düzenli kullanılan ilaçların listesi, reçete bilgisi ve sağlık cihazlarının elektrik ihtiyacı önceden değerlendirilmelidir. Elektrikle çalışan tıbbi cihaz kullanan kişiler, kesintide uygulanacak yedek güç ve sağlık kuruluşuna ulaşım planını cihaz sağlayıcısı ve sağlık ekibiyle birlikte oluşturmalıdır. Ev tipi jeneratör veya güç kaynağı seçimi gelişigüzel yapılmamalı; kapasite ve güvenli bağlantı için yetkin kişiden destek alınmalıdır.

Jeneratör ev, bodrum, kapalı balkon, garaj veya pencere yakını gibi alanlarda çalıştırılmamalıdır. Karbonmonoksit kokusuz ve renksizdir; açık kapı veya pencere her zaman yeterli koruma sağlamaz. Jeneratörün egzozu binadan uzak, açık alana yöneltilmeli ve yakıt güvenli kapta, ısı kaynağından uzakta saklanmalıdır. Jeneratörün ev tesisatına uygunsuz bağlanması elektrik çalışanlarını ve komşuları tehlikeye atabilir.

Gıda, ısınma ve kesinti sonrası kontrol

Buzdolabı ve dondurucu kapakları gereksiz yere açılmamalıdır. Kesintinin süresi, cihazın doluluk oranı ve ortam sıcaklığı gıdanın güvenliğini etkiler. Koku veya tadına bakarak karar vermek güvenli değildir. Uzun kesintiden sonra özellikle et, süt, balık ve hazır yemekler için resmî gıda güvenliği önerileri izlenmelidir. Şüpheli ürün tüketilmemeli; elektrik geldiğinde yeniden dondurmanın her ürün için güvenli olmadığı unutulmamalıdır.

Elektrikli ısıtmanın durması halinde tek odada toplanmak, kapı ve pencerelerdeki hava kaçaklarını azaltmak ve katmanlı giyinmek enerji kaybını sınırlar. Isınmak için mangal, kamp ocağı veya mutfak fırını kullanılmamalıdır. Soba kullanılacaksa baca ve havalandırma güvenliği korunmalı, menfezler kapatılmamalıdır. Bebek, yaşlı ve kronik hastalığı olanlar için ortam sıcaklığı daha yakından izlenmelidir.

Asansör kesintide kullanılmamalıdır. Kesinti öncesi uyarı varsa su deposu veya pompa etkilenebileceği için makul miktarda içme suyu hazırlanabilir. Ancak gereksiz ve aşırı stok yapmak yerine evdeki kişi sayısına uygun plan kurulmalıdır. Apartman girişleri, merdivenler ve acil çıkışlar eşya ile kapatılmamalıdır.

Elektrik geri geldiğinde bütün cihazları aynı anda çalıştırmak yerine yüksek güçlü cihazlar sırayla devreye alınabilir. Priz, uzatma kablosu veya cihazda yanık kokusu ve aşırı ısınma varsa fiş çekilmeli ve teknik destek alınmalıdır. Buzdolabı sıcaklığı, alarm cihazları ve modem gibi ekipman yeniden kontrol edilmelidir. Kesinti sırasında kurulan geçici kablolar kalıcı çözüm olarak bırakılmamalıdır.

Hazırlık planı mevsim başında gözden geçirilebilir. Fener, pil, powerbank, ilaç listesi ve iletişim bilgileri güncel tutulduğunda kesinti paniğe dönüşmeden yönetilebilir. Acil yardım gerektirmeyen arızalar için dağıtım şirketi; yangın, zehirlenme, yaralanma veya hayati cihaz riski için 112 kullanılmalıdır.

Resmî kaynak: AFAD’ın afet ve acil durum hazırlığı ile Sağlık Bakanlığının karbonmonoksit güvenliği bilgilendirmeleri esas alınmıştır.