Bir hesabın ele geçirilmesi yalnız o hesaptaki mesajların görülmesi anlamına gelmez. Aynı parola e-posta, sosyal medya ve alışveriş sitelerinde kullanılıyorsa tek sızıntı diğer hesaplara da ulaşılmasını kolaylaştırabilir. E-posta hesabı ele geçirildiğinde parola sıfırlama bağlantıları da saldırganın eline geçebilir. Bu nedenle dijital güvenliğin temeli “zor görünen” tek bir parola değil, her hesap için benzersiz parola ve mümkün olan yerlerde iki aşamalı doğrulamadır.

Güçlü parola oluşturmak için ad, doğum tarihi, takım adı, telefon numarası ve ardışık rakamlar kullanılmamalıdır. Bunlar tahmin edilebilir veya sosyal medya bilgilerinden bulunabilir. Uzunluk, parolanın gücünde önemli bir etkendir. Birbiriyle ilgisiz kelimelerden oluşan uzun bir parola cümlesi, kısa ve karmaşık görünen bir paroladan daha kolay hatırlanabilir ve daha dayanıklı olabilir.

Parola düzeni nasıl kurulmalı?

Her hesap için farklı parola kullanılmalıdır. “Aynı parolanın sonuna site adını eklemek” gerçek anlamda benzersiz sayılmaz; bir parola açığa çıktığında kalıp anlaşılabilir. Parolaları defalarca küçük değişikliklerle döndürmek yerine güçlü, benzersiz ve yalnız şüphe veya ihlal olduğunda değiştirilen bir düzen kurulabilir. Kurumun parola değiştirme zorunluluğu varsa ilgili politika takip edilir.

Çok sayıda parolayı hatırlamak için güvenilir bir parola yöneticisi kullanılabilir. Ana parola uzun ve benzersiz olmalı, başka hiçbir hesapta kullanılmamalıdır. Parola yöneticisinin kurtarma yöntemi önceden öğrenilmeli ve iki aşamalı doğrulaması açılmalıdır. Parolaları mesajlaşma uygulamasında kendine gönderme, telefon notlarına açık biçimde yazma veya tarayıcı ekran görüntüsü alma güvenli yöntem değildir.

Ortak veya okul bilgisayarında parola kaydetme seçeneği kullanılmamalı ve işlem bitince oturum kapatılmalıdır. İnternet kafe veya tanımadığınız cihazdan bankacılık ve e-posta hesabına girmekten kaçınılmalıdır. Tarayıcı “parolanız sızdırıldı” uyarısı veriyorsa uyarının tarayıcının kendi güvenlik bölümünden doğrulanması, açılır penceredeki bağlantıya gelişigüzel tıklanmaması gerekir.

Parola kimseyle paylaşılmamalıdır. Teknik destek, banka, kamu görevlisi veya iş arkadaşı olduğunu söyleyen kişi de parolayı istememelidir. Geçici erişim gerekiyorsa hizmetin yetkilendirme veya aile paylaşımı özelliği kullanılmalı; ana parola verilmemelidir. Telefonla gelen tek kullanımlık kod da parola kadar gizlidir.

İki aşamalı doğrulama ve hesap kurtarma

İki aşamalı doğrulama, parola doğru girilse bile ikinci bir kanıt ister. Uygulama tabanlı doğrulama, donanım anahtarı veya cihaz bildirimi gibi seçenekler bulunabilir. SMS doğrulaması hiç doğrulama olmamasından daha iyi olabilir; ancak operatör hattı ve mesaj yönlendirme riskleri nedeniyle hizmetin sunduğu daha güçlü yöntemler tercih edilebilir.

Kurtarma kodları güvenli bir yerde çevrimdışı saklanmalıdır. Kodların ekran görüntüsünü aynı telefonda tutmak, telefon kaybolduğunda iki korumayı birden kaybetmek anlamına gelebilir. Yeni telefon alınmadan önce doğrulama uygulamasının aktarım yöntemi öğrenilmelidir. Eski telefon satılacaksa yalnız uygulamayı silmekle yetinilmemeli, cihaz üreticisinin güvenli sıfırlama işlemi uygulanmalıdır.

Hesabın kurtarma e-postası ve telefon numarası güncel olmalıdır. Eski iş telefonu, kullanılmayan e-posta veya başkasına geçmiş numara hesap güvenliğini zayıflatır. Hesaptaki açık oturumlar ve bağlı uygulamalar belirli aralıklarla kontrol edilmeli; tanınmayan cihazların oturumu kapatılmalıdır. Uygulamaların istediği izinler de gözden geçirilmeli, kullanılmayan bağlantılar kaldırılmalıdır.

Şüpheli giriş bildirimi geldiğinde mesajdaki bağlantıya basmak yerine hizmetin resmî uygulaması veya adresi elle açılmalıdır. Parola hemen değiştirilir, açık oturumlar kapatılır ve hesap hareketleri kontrol edilir. E-posta yönlendirme kuralı, kurtarma adresi veya iki aşamalı doğrulama yöntemi değiştirilmiş olabilir. Banka veya ödeme hesabı etkilenmişse kurumun resmî hattı gecikmeden aranmalıdır.

Aile içinde ortak hesap kullanmak yerine mümkünse kişisel profiller oluşturulmalıdır. Çocuklara parolanın arkadaşlık göstergesi olmadığı anlatılmalı; oyun içi ödül veya ücretsiz ürün vaadiyle giriş bilgisi isteyen sitelerden uzak durmaları öğretilmelidir. Dijital güvenlik yalnız teknik ayar değil, acele ettiren isteği durdurup doğrulama alışkanlığıdır.

Resmî kaynak: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun güvenli internet ve siber güvenlik bilgilendirmeleri esas alınmıştır.